Trong ký hiệu , đồng đứng sau là base currency còn đồng đứng trước là price currency. Con số cho biết cần bao nhiêu đơn vị price currency để mua một đơn vị base currency. Đọc ngược chiều này thì mọi bước tính sau đều lệch, kể cả khi bấm máy đúng, và phần lớn câu sai về tỷ giá bắt nguồn từ đây chứ không phải từ công thức.
Bài này đi qua bốn phép tính trong Module 9 môn Economics: tỷ giá chéo, forward points, phần trăm premium hoặc discount, và forward rate không chênh lệch giá.
Đọc đúng cặp tiền trước đã
Với USD/EUR = 1,08: đồng cơ sở là EUR, đồng định giá là USD, và cần 1,08 USD để mua 1 EUR.
Khi con số này tăng, đồng cơ sở tăng giá. Khi nó giảm, đồng cơ sở mất giá. Toàn bộ phần còn lại của chương dựa trên quy ước này, nên đừng đi tiếp nếu chưa chắc.
Tỷ giá chéo
Hai đồng tiền không có thị trường giao dịch trực tiếp thì tỷ giá giữa chúng được suy ra qua một đồng thứ ba:
Mẹo kiểm tra: viết ra rồi rút gọn như phân số. Nếu đồng trung gian C không triệt tiêu được thì phép nhân đang sai chiều, và phải lấy nghịch đảo một trong hai vế.
Đây là cách bắt lỗi nhanh hơn hẳn việc nhớ thuộc lòng thứ tự nhân.
Forward points và phần trăm
Thị trường yết tỷ giá kỳ hạn theo hai cách.
Theo điểm cơ bản. Một điểm bằng 0,0001, tức một phần mười nghìn. Điểm dương nghĩa là tỷ giá kỳ hạn cao hơn giao ngay; điểm âm thì ngược lại.
Theo phần trăm của tỷ giá giao ngay:
Từ đó suy ra cách đo trực tiếp:
Kết quả dương là forward premium: đồng cơ sở đang được giao dịch với mức giá kỳ hạn cao hơn, và thị trường đang định giá đồng đó sẽ tăng. Kết quả âm là forward discount: thị trường định giá đồng cơ sở sẽ mất giá.
Chú ý một điểm hay nhầm: premium hay discount luôn nói về đồng cơ sở, không phải đồng định giá.
Forward rate không chênh lệch giá
Đây là công thức trọng tâm của cả module:
Trong đó i_price là lãi suất tại quốc gia của đồng định giá và i_base là lãi suất tại quốc gia của đồng cơ sở.
Logic đằng sau: một nhà đầu tư giữ nội tệ phải kiếm được số tiền như nhau dù đầu tư trong nước hay đổi sang ngoại tệ, đầu tư ở nước ngoài rồi đổi ngược về theo hợp đồng kỳ hạn. Nếu hai đường cho kết quả khác nhau thì tồn tại cơ hội chênh lệch giá phi rủi ro, và thị trường sẽ đóng lại ngay.
Hệ quả đọc được từ công thức, và đây mới là thứ đề hỏi:
- Lãi suất đồng định giá cao hơn đồng cơ sở thì tử số lớn hơn mẫu số,
F > S, đồng cơ sở giao dịch ở mức premium. - Lãi suất đồng cơ sở cao hơn thì
F < S, đồng cơ sở giao dịch ở mức discount.
Nói cách khác: đồng tiền có lãi suất cao hơn luôn giao dịch ở mức chiết khấu kỳ hạn. Điều này nghe ngược trực giác, vì lãi suất cao thường được hiểu là đồng tiền mạnh. Nhưng nếu không như vậy thì nhà đầu tư đã có thể vay đồng lãi suất thấp, gửi đồng lãi suất cao, và khoá tỷ giá về bằng hợp đồng kỳ hạn để hưởng chênh lệch không rủi ro.
Xấp xỉ nhanh khi thi
Với kỳ hạn ngắn và lãi suất nhỏ, quan hệ trên xấp xỉ thành:
Phần trăm chênh lệch giữa tỷ giá kỳ hạn và giao ngay xấp xỉ bằng chênh lệch lãi suất hai quốc gia. Dùng nó để kiểm tra dấu và độ lớn của đáp án, còn khi đề yêu cầu con số chính xác thì vẫn phải dùng công thức đầy đủ.
Ba lỗi hay gặp
| Lỗi | Cách tránh |
|---|---|
| Nhầm đồng cơ sở với đồng định giá | Viết rõ “cần bao nhiêu X để mua 1 Y” trước khi tính |
| Đặt lãi suất sai vị trí trong phân số | Nhớ: lãi suất đồng định giá nằm ở tử số |
| Nói premium cho đồng định giá | Premium và discount luôn mô tả đồng cơ sở |
Lỗi thứ hai đáng chú ý nhất vì nó cho ra một con số trông hợp lý, chỉ sai chiều. Nếu đề hỏi trắc nghiệm thì đáp án nghịch đảo gần như chắc chắn nằm trong bốn lựa chọn.
Phần này nằm ở đâu trong đề
Economics chiếm 6 đến 9% đề Level 1, và cụm tỷ giá gói trong Module 8 cùng Module 9. Đây là phần công thức ít, quan hệ nhiều, nên ôn bằng cách tự hỏi “tăng cái này thì cái kia đi hướng nào” hiệu quả hơn là học thuộc.